آموزشگاه آزاد فنی‌وحرفه‌ای شهریه‌اش را هر قدر بخواهد تعیین نمی‌کند. برای هر دوره‌ی استاندارد سقفی وجود دارد که اداره‌ی کل آموزش فنی‌وحرفه‌ای هر استان سالانه منتشر می‌کند، و آموزشگاه می‌تواند همان رقم یا کمتر از آن بگیرد، نه بیشتر. جدول ۱۴۰۵ تهران و فارس منتشر شده است. اگر هنوز دوره‌های امسال را با قیمت سال قبل یا با حدس ثبت‌نام می‌کنید، این مطلب برای شماست.
در ادامه، از روی متن «ضوابط و دستورالعمل اجرایی آیین‌نامه نحوه‌ی تشکیل و اداره‌ی آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای آزاد» که روی سایت اداره‌ی کل فارس منتشر شده، می‌گوییم سقف را چه کسی تعیین می‌کند، چه دریافتی‌هایی تخلف حساب می‌شود و جریمه‌اش چیست.
سقف شهریه را چه کسی تعیین می‌کند؟
فصل دوازدهم ضوابط، «نحوه تعیین شهریه»، دو ماده دارد:
- ماده‌ی ۶۸: محاسبه و تصویب حداکثر شهریه بر اساس سطح مهارتی دوره، جدا برای هر کدام از خوشه‌های صنعت، خدمات، کشاورزی و فرهنگ و هنر، بر عهده‌ی کانون انجمن‌های صنفی کارفرمایی آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای آزاد کشور است. جدول پیوست این ماده، حداکثر شهریه را «به ازای هر نفرساعت» و بر اساس سطح مهارت تعریف می‌کند. کانون باید تا بیستم اسفند هر سال نرخ سال بعد را به آموزشگاه‌ها ابلاغ کند و نسخه‌ای برای نظارت به سازمان بدهد.
- ماده‌ی ۶۹: تعیین شهریه‌ی هر آموزشگاه «در بازه برابر یا کمتر از حداکثر شهریه مصوب» در اختیار مؤسس است. پس تخفیف دادن آزاد است، بالاتر رفتن نه.
دو استثنا هم در تبصره‌های ماده‌ی ۶۹ آمده است: شهریه‌ی دوره‌هایی که مربیِ دارای کد شناسه (ID) برگزار می‌کند از شمول شهریه‌ی مصوب خارج است و با توافق مؤسس و هنرجو تعیین می‌شود، و دوره‌هایی که با مشارکت «آموزشگاه‌یار» برگزار می‌شود تابع شهریه‌ی مصوب است و آموزشگاه‌یار سهمش را طبق توافق می‌گیرد.
جدول ۱۴۰۵ استان خودتان را از کجا بیاورید؟
هر اداره‌ی کل استانی جدول خودش را منتشر می‌کند. دو نمونه:
- تهران: فایل شهریه‌های ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد استان تهران برای هر دوره، کد استاندارد، ساعت استاندارد و دو رقم دارد: شهریه‌ی دوره‌ی حضوری و شهریه‌ی دوره‌ی مجازی. در ردیف‌هایی که بررسی کردیم، رقم مجازی ۸۰ درصد رقم حضوری است.
- فارس: صفحه‌ی شهریه آموزشگاه آزاد اداره‌ی کل فارس، فایل ۱۴۰۵ را کنار فایل‌های سال‌های قبل گذاشته است (آخرین ویرایش صفحه: ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵).
برای استان‌های دیگر، در سایت اداره‌ی کل آموزش فنی‌وحرفه‌ای استان خودتان دنبال صفحه‌ی «شهریه آموزشگاه آزاد» بگردید یا از اداره‌ی آموزشگاه‌های آزاد استان بپرسید.
یک مثال از جدول تهران
در جدول ۱۴۰۵ تهران، دوره‌ی «بیمه‌گر بیمه‌های بازرگانی» با ۱۲۰ ساعت استاندارد آمده است: شهریه‌ی حضوری ۳۴۶٬۱۸۷٬۵۲۰ ریال و مجازی ۲۷۶٬۹۵۰٬۰۱۶ ریال. آموزشگاهی در تهران که این دوره را حضوری برگزار می‌کند، می‌تواند تا همان ۳۴۶ میلیون ریال بگیرد. اگر به هنرجویی ده درصد تخفیف بدهد، مبلغ قراردادش حدود ۳۱۱٫۶ میلیون ریال می‌شود و همین رقم باید در رسید و دفتر هم بیاید. اگر همان دوره را مجازی برگزار کند، سقفش رقم مجازی است، نه حضوری.
چه دریافتی‌هایی تخلف است؟
ضوابط در جدول تخلفات، چند مورد مالی را کنار هم آورده است. این‌ها را عیناً مرور کنید:
- ندادن رسید شهریه در برابر وجوه پرداخت‌شده
- نبستن قرارداد کتبی با هنرجو و ندادن یک نسخه از آن به او
- رعایت نکردن ساعت آموزشی که در قرارداد آمده
- گرفتن هرگونه وجه غیرقانونی، تحت هر عنوان، یا گرفتن شهریه بدون رعایت مواد ۶۸ و ۶۹
- تعطیل کردن دوره بدون رضایت و موافقت‌نامه‌ی کتبی هنرجوها
یک نکته‌ی دیگر هم در تبصره‌ی ۳ ماده‌ی ۶۸ آمده که خیلی‌ها از آن غافل‌اند: محاسبه‌ی هزینه‌ی مواد مصرفی دوره در شهریه ممنوع است و تأمین مواد مصرفی بر عهده‌ی خود فراگیران است. پس اگر برای دوره‌ی خیاطی یا آشپزی، پول پارچه و مواد اولیه را روی شهریه کشیده‌اید، شهریه‌تان از نگاه ضوابط بالاتر از مصوب است، حتی اگر رقم دوره‌ی خالص زیر سقف باشد.
جریمه چیست؟
برای این دسته از تخلفات، جدول ضوابط یک نردبان چهارمرحله‌ای تعیین کرده است:
| نوبت | اقدام |
|---|---|
| نوبت اول | اعلام کتبی برای جبران حقوق تضییع‌شده‌ی هنرجو |
| تکرار پس از دست‌کم شش ماه | اخطار کتبی و الزام به جبران |
| تکرار دوباره پس از شش ماه | الزام به جبران و تعلیق فعالیت آموزشگاه برای سه ماه |
| تکرار باز هم پس از شش ماه | الزام به جبران و لغو دائم پروانه‌ی تأسیس |
طبق تبصره‌ی همین جدول، این اقدامات پس از تأیید هیئت نظارت استان اعمال می‌شود، و اگر چند تخلف هم‌زمان ثابت شود، فقط مجازات سنگین‌ترشان اعمال می‌شود. «جبران حقوق تضییع‌شده» در عمل یعنی برگرداندن پولی که بیش از حق گرفته شده؛ پس حتی نوبت اول هم برای آموزشگاه هزینه دارد.
تعرفه‌ی دهک‌های ۶ تا ۱۰ چیست و با شهریه چه فرقی دارد؟
موضوع دیگری که از ۱۴۰۴ سؤال زیادی پیش آورده، تعرفه‌ی مهارت‌آموزان پنج دهک بالای درآمدی است. آیین‌نامه‌ی اجرایی بند «خ» تبصره‌ی ۸ قانون بودجه‌ی ۱۴۰۴ که در روزنامه‌ی رسمی منتشر شد، این را می‌گوید:
- مهارت‌آموزان دهک‌های ۶ تا ۱۰ (بر اساس پایگاه رفاه ایرانیان) بابت خدمات آموزشی تعرفه می‌پردازند.
- مراکز غیردولتی، یعنی همین آموزشگاه‌های آزاد دارای مجوز، می‌توانند تا حداکثر ۳۰ درصد بیشتر از نرخ‌های جدول ۱۶ قانون بودجه دریافت کنند.
- وجوه دریافتی را مراکز دولتی و غیردولتی به حساب مربوط در خزانه‌داری کل کشور واریز می‌کنند.
نکته‌ی حسابداری‌اش روشن است: پولی که باید به خزانه واریز شود درآمد آموزشگاه نیست. اگر آن را با شهریه یک‌جا بگیرید و یک‌جا ثبت کنید، هم درآمدتان بیشتر از واقع نشان داده می‌شود، هم معلوم نیست چه مبلغی باید واریز می‌شد. این دو را از روز اول در رسید و دفتر جدا کنید.
درباره‌ی نرخ‌ها و نحوه‌ی اجرا در ۱۴۰۵، یک انجمن صنفی در تیر ۱۴۰۵ نوشته است که نرخ‌ها پلکانی و بر اساس دهک هنرجوست، اما ما متن رسمی ابلاغیه‌ی ۱۴۰۵ را پیدا نکردیم. پیش از اجرا، دستورالعمل جاری را از اداره‌ی کل استان بگیرید.
چک‌لیست پیش از ثبت‌نام هر دوره
- کد استاندارد و ساعت استاندارد دوره را از جدول ۱۴۰۵ استان پیدا کنید و سقف شهریه را یادداشت کنید.
- مشخص کنید دوره حضوری است یا مجازی؛ سقف این دو در جدول فرق دارد.
- شهریه را برابر یا کمتر از سقف تعیین کنید. اگر تخفیف می‌دهید، مبلغ و دلیلش را برای هر نفر بنویسید.
- هزینه‌ی مواد مصرفی را داخل شهریه نیاورید.
- با هر هنرجو قرارداد کتبی ببندید که مبلغ و ساعت دوره در آن باشد، و یک نسخه به خودش بدهید.
- برای هر پرداخت، چه نقد چه کارت‌خوان چه قسط، رسید بدهید.
- اگر تعرفه‌ی دهک‌ها را می‌گیرید، آن را در رسید و دفتر جدا از شهریه ثبت کنید.
- اگر هنرجو انصراف داد، مبلغی که آموزشگاه نگه می‌دارد و رقم برگشتی را مکتوب کنید.
پرسش‌های رایج
آموزشگاه زبان یا کنکور هم مشمول این جدول است؟
نه. این ضوابط برای آموزشگاه‌هایی است که از سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای مجوز دارند. آموزشگاه‌هایی که مجوزشان از نهاد دیگری است، تابع مقررات همان نهادند.
آموزشگاه فنی‌وحرفه‌ای مالیات می‌دهد؟
ماده‌ی ۱۳۴ قانون مالیات‌های مستقیم، آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای آزادِ دارای مجوز از سازمان را در فهرست معافیت آورده است، اما این معافیت به انجام تکالیف مالیاتی، از جمله تسلیم به‌موقع اظهارنامه، بستگی دارد. منطق همان چیزی است که برای مدارس غیرانتفاعی در تکالیف مالیاتی و ماده ۱۳۴ توضیح داده‌ایم. وضعیت آموزشگاه خودتان را با حسابدار یا اداره‌ی مالیاتی چک کنید.
سهم مدرس از کدام رقم حساب شود؟
از رقمی که واقعاً بابت شهریه گرفته‌اید، نه از تعرفه‌ای که باید به خزانه برود و نه از پول مواد مصرفی. اینکه سهم درصدی از مبلغ ثبت‌نام حساب شود یا از مبلغ وصول‌شده، توافق شما با مدرس است؛ هر دو حالت را در حسابداری آموزشگاه آزاد: شهریه دوره‌ها و سهم مدرس باز کرده‌ایم.
در یکانو چطور؟
یکانو جدول شهریه‌ی استان را نمی‌شناسد و سقف را برای شما چک نمی‌کند، و قرارداد هنرجو را هم نمی‌سازد؛ این‌ها با خود شماست. آنچه در نسخه‌ی آموزشگاه یکانو هست، طرف مالی همین چک‌لیست است: هر دوره قیمت خودش را دارد و اگر دوره‌ی حضوری و مجازی سقف متفاوت دارند، دو دوره با دو قیمت تعریف می‌کنید. قیمت لحظه‌ی ثبت‌نام روی هر هنرجو ثابت می‌ماند و تخفیف هر نفر جدا ثبت می‌شود. برای هر پرداخت رسید چاپی صادر می‌شود، اقساط به دوره‌ی خودشان وصل‌اند، هنگام انصراف مبلغی که آموزشگاه نگه می‌دارد ثبت می‌شود و مابقی به‌عنوان برگشت شهریه می‌رود. سهم درصدی مدرس هم از همان دوره حساب می‌شود.
اگر می‌خواهید ببینید دوره‌های آموزشگاه خودتان این‌طور چه شکلی پیدا می‌کنند، یک جلسه‌ی معرفی رایگان بگیرید.
این مطلب بر اساس متن ضوابط اجرایی آیین‌نامه‌ی آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای آزاد منتشرشده روی سایت اداره‌ی کل فارس، جدول شهریه‌ی ۱۴۰۵ استان تهران و آیین‌نامه‌ی اجرایی بودجه‌ی ۱۴۰۴ نوشته شده است. ضوابط ممکن است بعد از انتشار آن نسخه اصلاح شده باشد؛ آخرین نسخه را از اداره‌ی کل استان خودتان بگیرید.
